Badania w kierunku autoprzeciwciał należą do podstawowych metod diagnostyki chorób autoimmunologicznych. Dodatni wynik obecności przeciwciał anty-DFS70 może budzić niepokój, jednak ich izolowane występowanie zazwyczaj przemawia przeciwko rozpoznaniu układowej choroby tkanki łącznej. W tym artykule wyjaśniamy, czym są przeciwciała DFS70, u kogo mogą występować i co oznacza wynik dodatni.
Czym są przeciwciała anty-DFS70?
Przeciwciała anty-DFS70 należą do grupy przeciwciał przeciwjądrowych (ANA). Skierowane są przeciwko białku LEDGF/p75, obecnemu w jądrze komórkowym. Pełni ono funkcję ochronną – wspiera przeżycie komórek w warunkach stresu, np. przy promieniowaniu UV, ekspozycji na toksyny czy niedoborze tlenu.
Nazwa „DFS70” (ang. dense fine speckled 70) pochodzi od charakterystycznego obrazu fluorescencji w badaniu ANA metodą immunofluorescencji pośredniej (IIFT), w którym pod mikroskopem widoczny jest gęsty, drobnoziarnisty wzór świecenia. W wynikach laboratoryjnych może on być raportowany jako AC-2.
Dlaczego przeciwciała anty-DFS70 bywają problematyczne w interpretacji?
Najczęstszą, choć zaskakującą przyczyną nieporozumień jest fakt, że przeciwciała anty-DFS70 często pojawiają się u osób całkowicie zdrowych. Jeżeli są jedynymi wykrytymi autoprzeciwciałami i nie towarzyszą im objawy kliniczne, wynik zazwyczaj nie świadczy o układowej chorobie tkanki łącznej.
Dodatkową trudność stanowi to, że wzór świecenia przeciwciał anty-DFS70 w badaniu ANA metodą IIFT może być mylony z innymi typami świeceń. Dlatego w przypadku dodatniego wyniku ANA konieczne jest przeprowadzenie badania potwierdzającego. Dopiero test swoisty (np. ELISA, Immunoblot) umożliwia określenie, jakie przeciwciała są obecne u pacjenta.
Badania wskazują, że:
- przeciwciała anty-DFS70 często wykrywa się u zdrowych osób,
- gdy w badaniu obecne są wyłącznie anty-DFS70 (bez innych autoprzeciwciał ANA), wynik przemawia przeciwko rozpoznaniu choroby autoimmunologicznej,
- w długotrwałych obserwacjach osoby z izolowanymi anty-DFS70 (bez innych ANA) nie rozwijały takich chorób jak toczeń czy twardzina układowa.
Autoprzeciwciała – co to?
Autoprzeciwciała to przeciwciała produkowane przez układ odpornościowy przeciwko tkankom i komórkom własnego organizmu. Część z nich ma duże znaczenie diagnostyczne (np. anty-dsDNA w toczniu, anty-Scl-70 w twardzinie układowej), inne – jak anty-DFS70 – mogą pojawiać się również u osób zdrowych.
W jakich schorzeniach mogą występować przeciwciała anty-DFS70?
Przeciwciała anty-DFS70 opisywano w różnych stanach klinicznych. Najważniejsze z perspektywy pacjenta:
- choroby oczu – m.in. zapalenia błon oka, choroba Behçeta, zespół Vogt–Koyanagi–Harada, zaćma
- choroby alergiczne i zapalne skóry oraz dróg oddechowych – np. w atopowym zapaleniu skóry, astmie, łysieniu plackowatym
- łuszczyca i inne przewlekłe zapalenia – spotykane także w śródmiąższowym zapaleniu pęcherza moczowego
- rzadko w układowych chorobach tkanki łącznej – w toczniu, twardzinie, zespole Sjögrena czy zapaleniach mięśni anty-DFS70 zwykle współistnieją z innymi autoprzeciwciałami; izolowane występują bardzo rzadko (<1%)
- niektóre nowotwory – opisywano ich obecność m.in. w raku prostaty; to znalezisko towarzyszące i nie stanowi badania przesiewowego w kierunku nowotworów
Jeśli przeciwciała anty-DFS70 występują „same”, bez innych przeciwciał i bez objawów choroby, zazwyczaj nie mają znaczenia i nie oznaczają choroby autoimmunologicznej.
Wynik anty-DFS70 dodatni – co to oznacza?
Kluczowa jest obecność lub brak innych autoprzeciwciał oraz stan zdrowia pacjenta i jego historia medyczna:
- Anty-DFS70 dodatnie, brak objawów choroby – jeśli są jedynymi obecnymi przeciwciałami, a pacjent nie ma objawów sugerujących chorobę układową, taki wynik zazwyczaj przemawia przeciwko rozpoznaniu układowej choroby tkanki łącznej.
- Dodatnie anty-DFS70 oraz inne autoprzeciwciała – jeśli poza nimi wykryto również autoprzeciwciała typowe dla konkretnych schorzeń (np. anty-dsDNA, anty-Sm, anty-Ro/SS-A, anty-Scl-70) i obecne są objawy kliniczne, lekarz może zalecić dalszą diagnostykę.
- Wysokie miano anty-DFS70 – oznacza, że we krwi jest wysoki poziom przeciwciał, ale taki stan może wystąpić także u osoby zdrowej i nie przesądza o chorobie. Najważniejsze są objawy, współistnienie innych autoprzeciwciał oraz wyniki badań dodatkowych. U części osób przeciwciała anty-DFS70 utrzymują się latami we krwi bez konsekwencji klinicznych.
Jak wykrywa się przeciwciała anty-DFS70?
Badanie na obecność przeciwciał anty-DFS70 wykonuje się z próbki krwi żylnej. Pierwszym etapem jest tzw. badanie ANA metodą immunofluorescencji (IIFT), w którym pod mikroskopem ocenia się charakterystyczny „wzór świecenia”. Jeśli sugeruje on obecność przeciwciał anty-DFS70 (raportowany jako AC-2), zaleca się wykonanie bardziej swoistego testu – np. ELISA lub Immunoblot. Badanie potwierdza, że za wynik pierwszego badania (IIFT) odpowiadają właśnie przeciwciała anty-DFS70, a nie inne autoprzeciwciała. Zwykle nie jest wymagane specjalne przygotowanie do pobrania krwi, chyba że lekarz lub osoby odpowiedzialne za badania w laboratorium zalecą inaczej.
Gdzie zrobić badania?
Badania w kierunku przeciwciał anty-DFS70 są dostępne w wielu laboratoriach w Polsce. Najłatwiej znaleźć odpowiedni punkt pobrań, korzystając z wyszukiwarki na górze strony laboratorium.info.pl. Wystarczy wpisać nazwę swojej miejscowości, a następnie w kryteriach zaawansowanych wybrać kategorię „przeciwciała” i zaznaczyć opcję „ANA”. Wyniki wyszukiwania zawierają listę laboratoriów wraz z adresami i danymi kontaktowymi.
Czy dodatni anty-DFS70 wymaga leczenia?
Sama obecność przeciwciał anty-DFS70 nie świadczy o chorobie i nie wymaga leczenia. Najczęściej pojawiają się one u zdrowych osób i nie są związane z chorobą autoimmunizacyjną. Wynik badania zawsze powinien być jednak interpretowany przez lekarza, który uwzględni cały obraz kliniczny – czyli objawy, inne badania oraz historię zdrowia pacjenta. Dzięki temu można ocenić, czy wynik ma jakiekolwiek znaczenie i czy potrzebna jest dalsza diagnostyka.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czy dodatni anty-DFS70 oznacza chorobę autoimmunologiczną?
Nie. Izolowany i potwierdzony anty-DFS70 (bez innych ANA, bez objawów) zwykle przemawia przeciwko układowej chorobie tkanki łącznej.
Czy wysokie miano anty-DFS70 jest groźne?
Nie musi. Wysokie miano często pojawia się u osób zdrowych. O znaczeniu decydują objawy i inne badania. Pamiętaj, że wyniki badań powinien interpretować lekarz.
Czy potrzebuję dalszych badań?
O postępowaniu decyduje lekarz. Czasem wystarcza potwierdzenie anty-DFS70 testem swoistym i obserwacja; przy objawach lub innych nieprawidłowościach – diagnostyka rozszerzona.
Jakie choroby mogą współwystępować z DFS70?
Rzadko układowe choroby tkanki łącznej (zwykle współistnieją wtedy inne autoprzeciwciała). Częściej: AZS, astma, łysienie plackowate, łuszczyca, przewlekłe zapalenia, niektóre choroby oczu.
Do kogo się zgłosić z dodatnim wynikiem DFS70?
Najpierw do lekarza rodzinnego lub internisty. Przy objawach sugerujących chorobę reumatologiczną – do reumatologa.
Czy dzieci i kobiety w ciąży też mogą mieć dodatnie DFS70?
Tak. Przeciwciała anty-DFS70 mogą występować w różnych grupach i nie muszą oznaczać choroby.
Podsumowanie
Przeciwciała anty-DFS70 to szczególny rodzaj autoprzeciwciał z grupy ANA. W przeciwieństwie do większości innych przeciwciał ich izolowana obecność zazwyczaj nie świadczy o chorobie autoimmunologicznej. Mogą pojawiać się u osób zdrowych oraz w niektórych chorobach skóry, oczu, dróg oddechowych czy w przewlekłych stanach zapalnych.
Sam dodatni wynik przeciwciał anty-DFS70 nie jest powodem do niepokoju, ale zawsze wymaga oceny w zestawieniu z innymi wynikami badań i objawami klinicznymi. Ostateczną interpretację przeprowadza lekarz, który decyduje, czy potrzebna jest dalsza diagnostyka.
Najbliższe laboratorium, w którym wykonasz badania ANA i anty-DFS70, możesz znaleźć dzięki wyszukiwarce dostępnej na górze strony laboratorium.info.pl.
Opracowano na podstawie
- Ochs R.L., Mahler M., Basu A. i wsp., The significance of anti-DFS70 antibodies in health and disease, Clin Exp Med 2016;16(3):273–288, https://doi.org/10.1007/s10238-015-0368-0
- Mahler M., Parker T., Peebles C.L. i wsp., Anti-DFS70/LEDGF antibodies: an update on a puzzling autoantibody, Autoimmun Rev 2019;18(9):102407, https://doi.org/10.1016/j.autrev.2019.102407
- Nieradko-Iwanicka B., Pekar J., Skolarczyk J., The significance of anti-DFS70 antibodies in the diagnosis of autoimmune disorders, Fam Med Prim Care Rev 2017;19(2):173–176, https://doi.org/10.5114/fmpcr.2017.67874
- Fischer K., Czym są naturalnie występujące przeciwciała przeciwjądrowe?, Medycyna Praktyczna, https://www.mp.pl/reumatologia/artykuly-przegladowe/244856, data publikacji: 4 września 2020
- Polański S., Jaka jest rola przeciwciał DFS70 w diagnostyce chorób autoimmunologicznych?, Medycyna Praktyczna, https://www.mp.pl/reumatologia/aktualnosci/158229, data publikacji: 25 stycznia 2017
- Conrad K., Röber N., Andrade L.E.C., Mahler M., The clinical relevance of anti-DFS70 autoantibodies, Clin Rev Allergy Immunol 2017;52(2):202–216, https://doi.org/10.1007/s12016-016-8564-5
- Cheng C.F., Lan T.Y., Shih M.C., Li K.J., Monospecific anti-DFS70 antibodies are moderately helpful in excluding ANA-associated rheumatic disease – a systematic review and meta-analysis, Autoimmun Rev 2020;19(6):102637, https://doi.org/10.1016/j.autrev.2020.102637
