Czego szukasz?

Ciąża i niepłodność
Wróć
Wróć
test text

Znajdź laboratorium

Wirus HIV w ciąży

Utworzone przez Katarzyna Buska-Mach
Probówka do badania na HIV Czytanie zajmuje ok. 4 min
Czytanie zajmuje ok. 4 min
Spis treści:

Zakażenie kobiety ludzkim wirusem niedoboru odporności (human immunodeficiency virus, HIV) z pewnością niesie ryzyko zakażenia jej przyszłego dziecka. Wirus może zostać przeniesiony na dziecko w czasie ciąży lub porodu, ale dzięki świadomości własnego zakażenia i podjęciu odpowiedniej profilaktyki możliwe jest znaczne zmniejszenie tego ryzyka i urodzenie zdrowego dziecka.

Wirus HIV w ciąży – jak może przenieść się na dziecko

Niestety przeniesienie zakażenia HIV z matki na dziecko jest najczęstszą przyczyną zakażeń HIV u dzieci na świecie [1]. Podczas ciąży może bowiem dojść do wewnątrzmacicznego (przez łożysko) zakażenia płodu. Największe ryzyko występuje po 20. tygodniu ciąży.

Do zakażenia dziecka przez matkę wirusem HIV może dojść również:

  • w okresie okołoporodowym – to właśnie wtedy najczęściej następuje transmisja wirusa z matki na dziecko
  • podczas karmienia piersią

Badania na HIV w ciąży

Świadomość zakażenia HIV i pozostawanie w czasie ciąży pod opieką ginekologa-położnika i lekarza specjalisty zajmującego się terapią osób zakażonych HIV daje ogromną szansę, by dziecko urodziło się zdrowe.

Z tego powodu zarówno Rekomendacje Zespołu Ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego, jak i Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie standardu organizacyjnego opieki okołoporodowej zalecają wszystkim kobietom ciężarnym badanie w kierunku HIV do 10. tygodnia ciąży (lub podczas pierwszej wizyty u ginekologa-położnika) [1, 2]. Ciężarnym z ujemnym wynikiem badania w pierwszym trymestrze należy zaproponować powtórne badanie w trzecim trymestrze ciąży (33.–37. tydzień).

Kobietom ciężarnym, u których wynik testu jest pozytywny, należy zapewnić specjalistyczną, multidyscyplinarną opiekę (ginekolog-położnik, specjalista chorób zakaźnych, zajmujący się terapią osób żyjących z HIV, pediatra) podczas ciąży i porodu.

Zmniejszenie ryzyka zakażenia dziecka wirusem HIV w ciąży i okresie okołoporodowym

Ryzyko zakażenia dziecka można zmniejszyć poprzez:

  • przyjmowanie leków antyretrowirusowych w czasie ciąży i porodu
  • sposób rozwiązania ciąży (cesarskie cięcie)
  • karmienie dziecka pokarmem sztucznym

Odpowiednie metody zapobiegawcze pozwalają zmniejszyć ryzyko transmisji wirusa na dziecko do poziomu poniżej 1% [1]. Niestety w Polsce nadal zdarzają się przypadki rozpoznania zakażenia HIV u kobiet dopiero po rozpoznaniu zakażenia HIV lub rozwiniętego AIDS u ich dzieci.

Leczenie a wirus HIV w ciąży

W przypadku dodatniego wyniku badania w kierunku HIV należy rozpocząć leczenie antyretrowirusowe (lub kontynuować, jeśli kobieta jeszcze przed zajściem w ciążę wiedziała, że jest zakażona). Decyzję o momencie rozpoczęcia terapii antyretrowirusowej oraz sposobie jej stosowania i monitorowania podczas ciąży podejmuje lekarz chorób zakaźnych, specjalizujący się w leczeniu osób żyjących z HIV, na podstawie rekomendacji Polskiego Towarzystwa Naukowego AIDS [1]. Leczenie jest kontynuowane podczas porodu.

Poród a HIV

Zgodnie z zaleceniami planowe cięcie cesarskie w 38. tygodniu ciąży należy wykonać u wszystkich kobiet zakażonych HIV, otrzymujących kombinowaną terapię antywirusową, u których stwierdza się wykrywalny poziom wiremii (namnażania się wirusa) podczas ostatniego badania przed porodem.

Poród naturalny u kobiet zakażonych HIV powinien być zalecany tylko w przypadku, gdy przyszła mama otrzymywała tzw. skojarzoną terapię antyretrowirusową podczas ciąży i poziom namnażania się wirusa jest niewykrywalny oraz nie ma głębokiego niedoboru odporności.

Okres poporodowy a HIV

Należy dołożyć wszelkich starań, aby jak najwcześniej po porodzie rozpocząć podawanie dziecku leków antyretrowirusowych. Obowiązuje zakaz karmienia piersią przez matki zakażone HIV.

Opracowano na podstawie: 

  1. Rekomendacje Zespołu Ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego w zakresie zapobiegania perinatalnej transmisji HIV z dnia 24.10.2008 r.
  2. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 16.08.2018 r. w sprawie standardu organizacyjnego opieki okołoporodowej.